“Hoe ben/blijf ik in al die rollen in mijn leven zo veel als mogelijk mijzelf?”
Laat ik met het goede nieuws beginnen. Mijn inschatting is dat we overal al onszelf zijn. Wie zouden we anders zijn? Dus veel meer is het de vraag hoe je in verschillende situaties en omstandigheden jezelf zo optimaal mogelijk dichtbij jezelf ervaart. Hoe je trouw bent aan wie je in essentie bent in alles wat je doet en in iedere rol die je vervult.
Ik heb net als iedereen verschillende rollen in mijn leven. Die speel ik niet maar vervul ik. De rol van echtgenoot, vader, zoon, trainer, collega, vriend, tennismaatje, buurman etc…
Iedere rol kent een eigen context. WAT ik daar doe en HOE ik het doe is uniek voor die context. Er zijn onderscheidende gespreksonderwerpen, verschillende vormen van handelen en communiceren. Bijvoorbeeld als ik een training leid, dan gebruik ik daar andere INHOUD en VORMEN dan als ik thuis met mijn vrouw en kinderen ben. (Overigens hopen zij altijd dat dat zo blijft.) Het gaat mij erom dat ik helder heb welke rol ik in welke situatie en context invul.
Maar het onderliggende, de bron van alles, de EIGENHEID zoals ik het noem, is in iedere rol aanwezig. WAARTOE ik iets doe en WIE ik ben in essentie is overal merkbaar en van kracht. Althans, dat is nu juist de kunst van het leven en de uitdaging in dit verhaal. Het vraagt om durf om vanuit wie je bent, wat je beleeft en wat er belangrijk voor je is te spreken en vanuit principes te kiezen. Kleur te bekennen in een situatie ten overstaan van anderen.
Voorbeelden
1. Een conflictsituatie ken ik nog wel uit mijn eerste jaren van ouderschap. In de ochtend te lang thuisblijven om het gezin voor de kinderen te zorgen en te laat op m’n werk komen. ’s Avonds het omgekeerde. Ik probeerde het logistiek op te lossen. Totdat ik tot het besef kwam dat ik iedereen te vriend probeerde te houden. Behalve mijzelf. Toen durfde ik op m’n werk aan te geven wat er hierin belangrijk voor mij was en vanuit mijn principes het verzoek te doen om de vergaderingen een half uur op te schuiven. Dat werkte veel krachtiger, ik stopte met heen en weer racen.
2. Ik werk regelmatig met leidinggevenden die ook nog regelmatig meewerken op de afdeling. Wat zij vaak niet beseffen is dat ze twee rollen hebben. De enorme valkuil is dat de leidinggevende taken ondersneeuwen. Wat dan helpt is om heel duidelijk te zijn over het bestaan van beide rollen en aan anderen te zeggen welke rol je op dit moment voorrang geeft en vooral waarom je dat doet. “In mijn rol als leidinggevende zeg ik nu ……”. De crux hierin is om aan te geven dat er maar één leidinggevende is / één iemand is die leidinggevende taken vervult. Aangevuld met wat je beleving is, wat je belangrijk vindt in die tweestrijd van die rollen of wat je bedoeling is, geeft dit helderheid voor anderen. Vanuit eigen helderheid.
3. Een grandioos voorbeeld is een organisatie waar van de 9 aandeelhouders er 4 in het managementteam zitten en zij allemaal ook projecten doen. Ieder heeft derhalve drie rollen. Een van hen heeft ook nog zijn vrouw ingehuurd voor financiële zaken en noemt haar “mijn Suzanne”. Natuurlijk werkte het allemaal prima. Er werd goed geld verdiend in hun branche. Toch ervoeren ze een enorm verlies aan energie, kwaliteit en scherpte. Veel werd vanuit aannames en onduidelijkheden, dus vanuit macht besloten of juist niet.
Het gebeurde bijvoorbeeld regelmatig dat een van de personen die leidinggevende van een business unit is en aandeelhouder, uit de aandeelhoudersvergadering informatie geeft over een overname aan een collega op de afdeling. Of het voorbeeld waarin er in de aandeelhoudersvergadering gesproken wordt over een inhoudelijk dossier. Of er wordt over een medewerkers functioneren gesproken in de aandeelhoudersvergadering. Dat is allemaal niet in orde. Vaak ook nog onder de vlag van betrokkenheid gerechtvaardigd. De scherpte in de besluitvorming nam echter enorm af.
Ze zijn aan de slag gegaan om de verschillende rollen duidelijk te maken en op welke plek die rol tot uiting komt. Dit vraagt om zorgvuldig vertragen en heel duidelijk te zijn. Steeds vaker stellen zij de vraag: “Vanuit welke rol voer ik dit gesprek? Welke rol geef ik nu voorrang?” En dat vraagt in een dergelijke context om soms ook tegen heilige huisjes te worstelen. Om sommige gesprekken te staken of af te remmen. Daarnaast spreken ze elkaar ook aan om eraan te herinneren of het klopt wat er gebeurt. Het ombuigen van de gewoonte van rolonduidelijkheid is een stroef proces, maar toch lukt het hen.
4. Een familiebedrijf waar de directeur ook de vader is. Dat kan dus niet, maar zo wordt het wel beleefd. Zijn zoon bekleedt de commerciële managementfunctie. “Ik wil mijn jongen toch een goede toekomst geven” is de basis van veel verwarring en onduidelijkheid. Dit leidde tot veel aannames – dat de zoon dat verwachtte en dat de rest van het personeel niet altijd snapte hoe er besloten werd. Toen ze ontdekten dat ze in de rolverwarring zaten, konden ze het er echt over hebben. Steeds vanuit de zuiverheid van de rolverdelingen en contexten.
Aandachtspunten
- Onderscheid de verschillende rollen.
- Onderzoek en formuleer wat er uniek is aan je en in alle rollen merkbaar.
- Spreek je regelmatig uit vanuit de rol die je op dat moment kiest.
- Kom er ook voor uit als je de rolverwarring ervaart.
Dit stuk beschrijft een van de aandachtspunten van de hartwerken aanpak waarmee kernzaken aandacht krijgen en waardoor de effectiviteit, efficiëntie en kwaliteit van binnenuit beïnvloed worden.
