De Uitnodiging

Stel dat je alles in je leven ziet als een uitnodiging — hoe kijk je dan tegen je leven aan? Uitnodigen en uitgenodigd worden is het meest basale gesprek dat er is. Dit artikel geeft je de context, de beelden en de handvatten om er bewust mee aan de slag te gaan.

 

Jaren terug zei iemand tegen mij: “Stel dat je alles in je leven ziet als een uitnodiging — van uitgenodigd worden en zelf uitnodigen — hoe kijk je dan tegen je leven aan?” Inmiddels gebruik ik deze zienswijze zeer vaak. Het geeft vraagstukken rond samenwerkingen, relaties, leidinggeven, dienstverlening en branding een frisse, scherpe en praktische kijk.

De uitnodiging is feitelijk een gesprek – en een van de meest basale gesprekken die we kennen. We worden op ieder moment uitgenodigd en nodigen zelf anderen uit. Bewust en onbewust. In dit artikel reik ik de context, de beelden en de handvatten aan. Ik nodig je uit om er op je eigen wijze mee aan de slag te gaan.

De dynamiek

Iedereen herkent de dynamiek van uitnodigen en uitgenodigd worden. De makkelijkste voorbeelden zijn een feest of een bijeenkomst. Maar betrek deze dynamiek ook eens op je klant, je collega, je partner, je gezin. Of op het werk, de resultaten, een opmerking van iemand, een onverwachte situatie. Ook daardoor worden we dagelijks uitgenodigd. Hoe reageren we? Van waaruit antwoorden we?

Ook nodigen wij zelf uit — bewust en onbewust. Onze ideeën, onze talenten, onze waarden, ons humeur, onze vreugde, ons verdriet: ze zijn allemaal uitnodigingen naar de buitenwereld. Een uitnodiging brengt iets op gang. Ze is actiegericht. Iemand richt zich tot een ander om iets te doen of te laten. Die ander heeft dan de keuze om JA, NEE of LATER te antwoorden.

In een uitnodiging zit zowel individualiteit, gezamenlijkheid als een toekomst.

Het woord

In het Nederlands gebruiken we “uitnodigen”, terwijl in veel andere talen het woord inviter/invitare/invite wordt gebruikt — net als het Duitse einladen. Deze woorden hebben een beweging naar voren en ergens in. Navigeren is een synoniem. De uitnodiging heeft dus van nature richting.

De elementen

Het krachtige van het concept van de uitnodiging zit in de simpelheid. Iemand uitnodigen vraagt om heel precies te zijn over wat, waartoe, wanneer en hoe je iets van of met iemand wilt. Het maakt alle betrokkenen optimaal zichtbaar — je spreekt een individu aan. En als je een ander uitnodigt, moet jij zelf ook zichtbaar zijn.

Er is steeds een IK, een JIJ (de ander), een WIJ (de gezamenlijkheid), een HET of HEN (de buitenwereld of toekomst). Als een van deze elementen uit het gesprek verdwijnt, gaat de levendigheid achteruit.

• Als het IK ontbreekt verdwijnt de initiatiefnemer. De directeur die zegt dat WIJ met JULLIE iets gaan realiseren — maar zijn eigen rol onduidelijk laat.
• Als het JIJ niet benoemd wordt blijf je zitten met de vraag: waarom ik?
• Als het WIJ ontbreekt verdwijnt de relatie en de gezamenlijkheid. Het WIJ is een entiteit op zich.
• Als HET of HEN verdwijnt ontbreekt het doel van de uitnodiging.

Het basisgesprek

Iedere uitnodiging kent vijf cruciale onderdelen — een stellend deel en een vraag:

1. IK ben jarig / IK heb zin in / IK sta voor
2. IK voorzie dat zij dit gaan meemaken / HET gaat gebeuren
3. IK wil dat WE dit samen realiseren
4. JIJ bent de aangewezene / meest geschikte
5. Kom je / doe je mee?

Deze stellende en vragende stijl haalt direct een streep door de discussie of je directief of coachend moet optreden. De uitnodiging is tegelijk stellend, vragend en richtinggevend. Ze laat het IK, het JIJ, het WIJ en het HET/HEN verschijnen.

Spreek je JA uit, dan heb je een afspraak. Op basis van die afspraak kun je iemand aanspreken. Geen JA — geen afspraak.

Na de afspraak kun je iemand aanspreken op gewenst en ongewenst gedrag en resultaten. Door bewust te zijn van de cyclus UITSPREKEN – AFSPREKEN – AANSPREKEN vestig je aandacht op het gesprek dat onderliggend is aan alle acties, processen en inhoud. Je kunt eenvoudiger volstaan met te refereren aan het gesprek dat je hebt gevoerd — de uitnodiging waarop de ander JA heeft gezegd.

Toepassingen

De uitnodigingsdynamiek werkt overal. Een greep:

• Organisatie in de markt: welke uitnodiging doe je naar de klant? Geldt die nog wel, of ben je door de tijd achterhaald?
• Werkgever–werknemer: in dienst treden is een uitnodiging waar jij JA of NEE tegen zegt — en zij JA tegen jouw uitnodiging. Dat maakt het werken mét elkaar in plaats van voor.
• Presentaties: open met een uitnodiging — “Ik wil aan het einde weten of je mee wilt doen.” Sluit ermee af. Elke presentatie wordt korter, actiegerichter en een echt gesprek.
• Ontslag: ook dat is een uitnodiging — in een situatie die voor de ander ongewenst is maar voor de organisatie noodzakelijk. Het vraagt om zichtbaarheid van de manager: helder zijn over bedoeling en eigen rol.
• Individuele ontwikkeling: welke uitnodiging ben jij voor de ander? Op basis waarvan geef jij gehoor aan andermans uitnodigingen? Waar heb je JA tegen gezegd — echt?

De uitnodiging is een levendige dynamiek. Eenmaal JA zet dit actie in werking — en als feiten gaandeweg veranderen, vraagt dat om initiatief: uitspreken en nieuwe afspraken maken.

Nieuwsgierig hoe je dit concreet kunt toepassen? Ik laat me graag uitnodigen voor een gesprek.